تعین سن در ماهیان

تعین سن در ماهیان

تعین سن در ماهیان به روشهای گوناگون انجام می گیرد که در این جا به چند مورد از آن ها اشاره می کنیم :

الف) در برخی ماهیان خصوصا کپور ماهیان و آزاد ماهیان از فلس برای تعین سن استفاده می شود. در آزمایشگاه فلس ها را در آب صابون وپتاس شستشو می دهند ، سپس فلس های شسته شده را در گلیسیرین قرار می دهند تا شفاف شوند، بعد از شفاف سازی ،با ماده ای به نام آلیزارین ، فلس ها را رنگ آمیزی می کنند واز روی این فلس های رنگ آمیزی شده سن ماهی را تعین می کنند به این صورت که، در روی فلس تعدادی دوایر تیره و روشن متحدالمرکز مشاهده می شود. دوایر نزدیک به هم که تیره تر نیز هستند مربوط به فصول پائیز وزمستان هستند ودوایر دور از هم که روشن تر هستند مربوط به فصول رشد یعنی بهار وتابستان هستند.

ب) در اغلب ماهیان آب شور از اتولیت یا سنگریزه شنوایی در تعین سن استفاده می شود. اتولیت را از گوش ماهی خارج می کنند، آن را در دستگاه پاراپلاست قرار داده و برش می دهند. از آن یک برش 6 میکرونی تهیه می شود بعد آن را رنگ آمیزی می کنند وبر اساس دوایر تیره وروشن تعین سن می کنند.

ج) در برخی از ماهیان نظیر اردک ماهی از سر پوش آبششی (Operculum ) برای تعین سن استفاده می کنند . در برخی از موارد بر اساس جداول ونمودار ها در تعین سن اردک ماهی وهمچنین آزاد ماهیان استفاده می شود.

د) در ماهیان خاویاری از اولین شعاع سخت باله سینه ای برش تهیه کرده واز آن طریق تعین سن می کنند، در بعضی از ماهیان نیز از مهره های پشت استفاده می کنند.

و) در برخی مناطق مانند نواحی گرمسیری (حاره، تروپیک) از نمودار های کلاسه های طولی استفاده می شود، چون در این مناطق به دلیل یک نواختی شرایط رشد در طی سال

دوایر تیره وروشن تشکیل نمی شود. ولی در این روش وسیله ای جهت چک کردن صحت سن تعین شده وجود ندارد به همین دلیل از این روش برای ماهیان طویل العمر استفاده نمی شود.

تولید نور والکتریسیته در ماهیان

تولید نور والکتریسیته در ماهیان

تولید نور در ماهیان :

ماهیان آب شیرین قدرت تولید نور ندارند، تنها یک موجود زنده آب شیرین که نوعی نرمتن است و در نیوزلند زندگی می کند، قادر به تولید نور است. از میان ماهیان تنها بعضی از انواع دریا زی قدرت تولید نور دارند. تعدادی از ماهیان نورانی بطور دائم در آب های کم عمق زندگی می کنند اما بیشتر آنها در آب های نیمه عمیق تا عمیق بسر می برند  وبسیاری از آن ها هنگام مهاجرت شبانه برای تغذیه از عمق به سطح می آیند.

حدود دو سوم ماهیان آب های عمیق اقیانوس ها نور تولید می کنند. قابلیت تولید نور حداقل در42 خانواده از ماهیان وجود دارد. بیشتر آن ها جزء ماهیان استخوانی عالی(Teleost) هستند وتنها 2 خانواده به ماهیان آلاسمو برانشی تعلق دارند. از گروه لامپری ها وهگ فیش ها هیچکدام نور تولید می کنند.

در میان ماهیان استخوانی، خانواده فانوس ماهیان ( با اسم علمی Myctophidae وبا اسم انگلیسی Lanternfishes) نسبت به سایر خانواده ها از لحاظ تولید نور دارای جنس ها وگونه های بیشتری هستند.

برای دیدن مطالب بروری ادامه مطلب کلیک کنید

ادامه نوشته

ساختمان بیضه وتخمک در ماهیان

ساختمان بیضه وتخمک در ماهیان

ساختمان بیضه (Testis)

اصولا بیضه دارای دو نوع سلول است :

1-   سلول های زایشی (جنسیgerm cells ) 

2-   سلول های رویشی (غیرجنسیsomatic cells  )

از سلول های زایشی اسپرم به وجود می آید ( اسپرماتوگونیا به اسپرماتوسیت اولیه وبعد به اسپرماتوسیت ثانویه بعد به اسپرماتید ودر نهایت به اسپرم( اسپرماتوزوآ) تبدیل می شود.

سلول های سوماتیک شامل : سلول های بینابینی(Lydig – interstitial)

                                 سلول های سرتولی(sertoli cells)  

                                 سلول های دیواره(Derm cells)  

  برای دیدن مطالب بر روی ادامه مطلب کلیک کنید

ادامه نوشته

ریخت شناسی ماهیان

 

خصوصیات ظاهری ماهیان

شکل ماهی :

ماهی ها به اشکال متفاوتی هستند، برخی دوکی شکل هستند(فوزیفورم) ، مثل کپور، قزل آلا وتون ماهیان.

برخی سوزنی شکل هستند مثل سوزن ماهیNeedle fish در خلیج فارس ونی ماهی در آب های دریای خزر.

برخی از سطح پشتی به شکمی (ازبالا به پائین) فشرده شده اند (دپرسی فورم) هستند، مثل سپر ماهیان.

برخی از پهلو به پهلو فشرده شده اند( کمپرسی فورم) که در این حالت یا دارای تقارن هستند( مثل حلوا سفید، حلوا سیاه، ماهی سیم) ویا تقارن ندارند. در حالی که تقارن نداشته باشند اگر هر دو چشم در سمت راست باشد، آن ها را راست رو واگر هر دو چشم در سمت چپ باشد، آن ها را چپ رو می گویند مثل کفشک ماهیان.

برخی نیز استوانه ای شکلند مثل مار ماهی دهان گرد(لامپری).

 

 برای دیدن مطالب برروی ادامه مطلب کلیک کنید

ادامه نوشته

توليد مثل در ماهيان

تولید مثل در ماهیان

ماهیان به یکی از سه روش زیر تولید مثل می کنند :

1-   در اغلب ماهیان، جنس های نر وماده از هم جدا هستند که این روش تولید مثلی را روش دو جنسی می نامند. در این ماهیان دو اندام قرینه به نام غدد تناسلی وجود دارد که در ماهیان نر بیضه ودر ماهیان ماده تخمدان می باشد ودر محوطه شکمی وجود دارد.

2-   بعضی از ماهیان هرمافرودیت ( نر – ماده) هستند. این نوع تولید مثل در هامور ماهیان ( خانوادهSerranidae )  وبعضی از آزاد ماهیان مشاهده می شود. هامور هرمافرودیت ناپایدار است یعنی ابتدا نر است ودر سنین بالا ماده می شود.

 

3-   روش بکر زایی، که در این روش ماده بدون دخالت نر تولید مثل می کند وحتی ممکن است جفتگیری هم انجام شود ولی در این حالت، اسپرم فقط تحریک کننده تخمک است وبا تخمک ترکیب نمی شود وماهیان به وجود آمده بدون داشتن صفات پدری غالبا ماده اند مثل: مولی آمازون (Fiecillia firmosa) که زنده زاست وخاص مناطق گرمسیری می باشد.

 

ماهیان ممکن است زنده زا (Viviparous) ، تخم گذار (Oviparous) ، یا تخم زنده گذار (Ovoviviparous) باشند. در ماهیان زنده زا، نوزاد از بدن خارج می شود مثل ماهی گامبوزیا وبمبک معمولی . در ماهیان تخم زنده گذار، تخم در داخل بدن کمی رشد کرده واندکی قبل از خروج نوزاد از تخم، تخم از شکم ماهی ماده بیرون می آید مثل بمبک گربه. ماهیان زنده زا وماهیان تخم زنده گذار، لقاح داخلی دارند اما ماهیان تخم گزار یا تخمک گزار لقاح خارجی دارند.

در بعضی از ماهیان جنس های نر وماده از لحاظ شکل ظاهری از هم قابل تشخیص هستند، مثلا در ماهی سفید دریای خزرRutilus frisii kutum در فصل تخم ریزی سر وتمام بدن جنس نر از برجستگی های مرواریدی پوشیده می شود . در این موقع می گویند ماهی نر لباس عروسی بر تن کرده است. این برجستگی ها که به صورت زواید شاخی مانند هستند بعد از فصل تخم ریزی در اثر ترشح هورمن ها ناپدید می شوند.

لوب پائینی باله دمی در ماهی نر دم شمشیری (Sword tail) که از ماهیان جنگجوی آکواریومی است، بسیار رشد کرده وسیخ مانند شده . در ماهی گورامی (Trichogaster leeri) در جنس نر باله پشتی ومخرجی، بزرگ تر ، پهن تر وداز تر است. همچنین رنگ باله ها درخشان تر است. در ماهی آزاد دریای خزر (Salmo trutta caspius) انتهای فک پائینی در جنس نر به طرف بالا برگشته وبه صورت قلاب یا دندان خمیده ای درآمده است . در ماهی آزاد گوژ پشت (Oncorhynchus gorbuscha) در جنس نر، هر دو فک بالایی وپائینی کاملا خمیده شده وبرآمدگی بزرگی در پشت سرآن پدید می آید . در ماهی گامبوزیا یا ماهی گوپی، تعدادی از شعاع های باله مخرجی جنس نر تبدیل به عضو جفت گیری( گنوپودیوم) می شود.

سيستم تنفسي ماهيان

سیستم تنفسی ماهیان

آبشش ها وعمل تنفس

در ماهیان استخوانی در هرطرف سر یک سرپوش آبششی وجود دارد که از 4 قطعه استخوان زیر تشکیل شده :

1-   سرپوش (Opercular)

2-   پیش سرپوش (Preopercular)

3-   میان سرپوش (Interopercular)

4-   زیرسرپوش(Subopercular)

در محل قرار گرفتن سر پوش روی بدن ، یک زائده پوستی روی لبه سرپوش وجود دارد. زیر هر سرپوش 4 عدد کمان آبششی(gill arches) قرار دارد . روی هر کمان آبششی دو ردیف رشته های آبششی (gill filaments) خارج شده اند وعمود بر محور طویل هر رشته آبششی ، تعداد زیادی صفحات نازک وپهن به نام تیغه(Lamellae) وجود دارد . این تیغه ها بر روی سطوح فوقانی وتحتانی رشته ها قرار دارند ومحل تبادلات گازی ( جذبO2 ودفع Co2 ) می باشد. روی هر کمان به طرف سر(جلو) ، یک یا دو ردیف خار آبششی (Branchiospine-gillraker) قرار گرفته است .

خارهای آبششی به سمت خارج بدن ماهی راAnterior (قدامی) وخار های به طرف داخل سر ماهی را Posterior (پشتی، خلفی، داخلی) می گویند. در ماهیان پلانکتون خوار خارهای آبششی طویل تر وزیاد ترند ودر ماهیان گوشت خوار این خوارها به تعداد کمتر واندازه کوتاه تر وجود دارند. در مطالعات زیست سنجی باید تعداد خارهای آبششی در اولین کمان آبششی زیر سر پوش را شمارش کرد.

براي ديدن ادامه مطلب برروي ادامه مطلب كليك كنيد

ادامه نوشته

غدد درون ريز ماهيان

غدد درون ریز ماهیان

غدد درون ریز(Endocrin glands)  ماهیان شامل :

هیپوتالاموس :

هورمون های هیپوتالاموس، اغلب عصبی هستند واز طریق آکسون (انتهای رشته عصبی) برهیپوفیز اثر می گذارند . هیپوتالاموس خود چند نوع هورمون ترشح می کند که هر کدام کارایی خاص خود را دارند مثل :

1-   هورمون (Gonadotropin releasing hormone) GNRH  

2-   هورمون دوپامین(Dopamin )  

3-   هورمون آزاد کننده تیروتروپین(Thyrotropin- releasing hormone ) TRH  

4-   هورمون آزاد کننده هورمون رشد GRH

(Growth hormone – releasing hormone)

5-   هورمون جلوگیری کنند از ترشح هورمون رشد

(سوماتواستاتین یاGIH )(Growth hormone – I nhibiting hormone)

6-   هورمون آزاد کننده کورتیکوتروپین CRH

(Corticotropin – Releasing hormone)

 براي ديدن مطلب برروي ادامه مطلب كليك كنيد

ادامه نوشته

كيسه شنا و عملكرد آن

کیسه شنا وعمل کردآن

کیسه شنا وشناوری :

کیسه شنا اندامی است که در اکثر ماهیان وجود دارد واز آن  برای حفظ حالت شناوری وتغیر عمق خود در آب استفاده می کنند. گاهی هم این اندام در عمل شنوایی، تنفس یا تولید صدا بکار می رود. این کیسه پر از گاز است. ماهی در ابتدا تولد، هوادر کیسه شنای خود ندارد اما وقتی که کیسه زرده ماهی در شروف تمام شدن است ، نوزاد ماهی به سطح آب آمده واز طریق لوله گوارش ومجرایی به نام پنوماتوفور که بین لوله گوارش وکیسه شنا قرار دارد، هوا وارد کیسه شنا می شود. حدود یک هفته بعد ممکن است که مجرای پنوماتوفور بسته شود ویا تا آخر عمر باز باقی بماند.

براي ديدن ادامه مطلب بر روي ادامه مطلب كليك كنيد

ادامه نوشته